Татарстан Росреестры һәм Кадастр палатасы Татарстанда күчемсез милекнең кадастр бәясен раслау турында

Татарстан Республикасы буенча Росреестр идарәсе һәм Кадастр палатасы белгечләре, кадастр бәяләве темасы буенча гражданнардан сораулар саны арту сәбәпле, Татарстанда күчемсез милекнең кадастр бәясен раслауның ничек узуы турында сөйләделәр.  

Күчемсез милекнең кадастр бәясе-дәүләт кадастр бәяләве процессында билгеләнгән бәя. Шуны аңларга кирәк, күчемсез милек объектының кадастр бәясе константа түгел: ул үзгәрергә мөмкин, чөнки аның исәпләве күчемсез милек объекты характеристикаларының киң спектрына нигезләнгән – бу аның техник параметрлары, урнашуы, инфраструктура үсеше, коммуникацияләр булу һәм башкалар. Димәк, объектның нинди дә булса характеристикаларын үзгәртү аның кадастр бәясенә йогынты ясый.

Дәүләт кадастр бәясе нәрсә ул?

Гамәлдәге закон нигезендә, нәкъ менә кадастр бәясе күчемсез милек салымын исәпләү өчен нигез булып тора. Салым гадел исәпләнсен өчен кадастр бәясе турындагы мәгълүматларны даими актуальләштерү таләп ителә. Бу максатлар өчен күчемсез милек объектларына дәүләт кадастр бәясе үткәрелә.

"Моннан тыш, кадастр бәясе, мәсәлән, аукционнарда старт бәясен билгеләү, аренда түләве ставкаларын исәпләү яки дәүләт ихтыяҗлары өчен җир кишәрлекләрен тартып алу бәясен икътисадый нигезләү өчен кулланылырга мөмкин", – дип ачыклык кертте Росреестрның Татарстан Республикасы буенча идарәсенең күчемсез милекне кадастр бәяләве бүлеге башлыгы Алсу Сабирҗанова. ДКБ региональ хакимият карары буенча үткәрелә. Ул сайлап алу рәвешендә дә, шулай ук күчемсез милек объектларының барлык төрләренә һәм РФ субъектындагы җирләрнең барлык категорияләренә карата да үткәрелергә мөмкин. Мәсәлән, Татарстан Республикасы Җир һәм мөлкәт мөнәсәбәтләре министрлыгының 2018 елның 26 сентябрендәге 3173-р номерлы боерыгы нигезендә, 2019 елда Татарстан Республикасы территориясендә су фонды, урман фонды, аеруча саклана торган территория һәм объект җирләре өчен дәүләт кадастр бәясе үткәрелә. ТР буенча Росреестр Идарәсе тарафыннан 2019 елның 1 гыйнварында ДКБ үткәрелергә тиешле объектлар исемлеге формалаштырылган.

ДКБ өч елга бер тапкырдан да ешрак (федераль әһәмияттәге шәһәрләрдә - ике елга бер тапкырдан да ким түгел) һәм биш елга бер тапкырдан да ким булмаган санда үткәрелә. Моннан тыш, чираттан тыш бәя бирү дә мөмкин.

Татарстанда кадастр бәясен кем билгели.

Җирләрнең кадастр бәяләве буенча эшләрне 2001 елдан башлап башкара башладылар, ә җир өчен салым кадастр бәясе нигезендә бары тик 2006 елдан гына исәпләнә. 2000 елның беренче унъеллыгы азагыннан кадастр бәяләве үткәрү «Бәяләү эшчәнлеге турында»135-ФЗ нормалары белән көйләнде. 2016 елда «Дәүләт кадастр бәяләве турында» 237-ФЗ кабул ителгән иде: бу кадастр бәясен билгеләү процедурасын камилләштерү өчен эшләнде. Яңа закон, шул исәптән, алынган нәтиҗә өчен бәяләү эшләрен башкаручының җаваплылыгын көчәйтте. Хәзерге вакытта Татарстан Республикасы буенча Кадастр палатасы директоры  вазифаларын башкаручы Антон Самойлов белдерүенчә, кадастр бәясен бәйсез бәяләүчеләр бәяләү эшчәнлеге турында законнан дәүләт кадастр бәяләве турындагы законга туры китереп, кадастр бәясе РФ субъекты каршындагы махсус булдырылган дәүләт бюджет учреждениеләре тарафыннан исәпләнә законга күчү  дәвам итә. Татарстанда «Дәүләт кадастр бәяләве үзәге» ДБУ 2017 елда төзелгән. Шунысы игътибарга лаек, кадастр бәясен турыдан-туры билгели торган бюджет учреждениеләре хезмәткәрләре аның кадастр бәясен дәгъвалау өчен күчемсез мөлкәтнең базар бәясен исәпләү белән шөгыльләнергә хокуклы түгел.

Татарстан Республикасында кадастр бәясен билгеләү процессы ничек бара.

Шулай итеп, Татарстан Республикасы башкарма хакимияте органы дәүләт кадастр бәясен үткәрү турында Карар кабул итә. Татарстан Республикасы буенча Росреестр идарәсе күчемсез милек объектлары исемлеген төзи һәм сорау буенча Татарстан Республикасы башкарма хакимияте органына бирә, ул, үз чиратында, 3 эш көне дәвамында аны «Дәүләт кадастр бәяләве үзәге» ДБУнә җибәрә. Бу исемлеккә Күчемсез милекнең Бердәм дәүләт реестрыннан (ЕГРН), һичшиксез, кадастр бәясен билгеләү буенча елның 1 гыйнварына актуаль мәгълүматлар кертелгән.

«Дәүләт кадастр бәяләве үзәге» ДБУ тарафыннан үткәрелгән дәүләт кадастр бәясенең мөһим этабы булып алдан исәп-хисап тора. Закон нигезендә билгеләнгән срокларда ул учреждение сайтында Интернетта урнаштырыла, шулай ук Росреестрга бирелә. Хаталарны төзәткәннән соң, гражданнар аның белән таныша һәм үзләренең кисәтүләрен белдерә алсын өчен, хисап ведомство сайтында 60 көнгә  бастырыла. Шул ук вакытта кызыксынган затлар теләсә нинди уңайлы ысул белән – турыдан-туры «Дәүләт кадастр бәяләве үзәге» ДБУнә юллый ала, Дәүләт хезмәтләре Порталы аша һәм КФҮ аша гариза бирә ала.

«Хокукка ия булучының алдан хисап белән танышу өчен 60 көне бар, әмма закон нигезендә кисәтүләрне  50 тәүлек эчендә бирергә кирәк. Шуны да билгеләп үтәргә кирәк, арадаш хисап документларына карата кисәтүләрне законда билгеләнгән кайбер белешмәләр үз эченә алырга тиеш: ФИО, күчемсез милек объектының кадастр номеры, арадаш хисап битләренең номерлары. Моннан тыш, кисәтүләргә кадастр бәясен билгеләгәндә җибәрелгән хаталарның булуын раслаучы документлар да бирелергә мөмкин. Таләпләргә туры килми торган кисәтүләр каралырга тиеш түгел», ‑ ди Алсу Сабирҗанова.

Бәяләү нәтиҗәләрен алдан карау әле башлангыч этапта ук хаталарны төзәтергә һәм кадастр бәясенә төзәтмәләр кертергә (объектка мондый кадастр бәясе буенча исәпләнгән салымнар исәпләнә башлаганчы) һәм яңадан карау өчен судка яки комиссиягә мөрәҗәгать итәргә кирәклекне булдырмый калырга мөмкинлек бирә. Шул ук вакытта бәяләүнең башлангыч нәтиҗәләрен озак вакыт дәвамында карау кадастр бәясен билгеләү нәтиҗәләрен раслаганчы мөрәҗәгатьләрне максималь күләмдә эшкәртү мөмкинлеге бирә. Кадастр бәясен билгеләү нәтиҗәләре Татарстан Республикасы башкарма хакимияте органы тарафыннан раслана.

«Шулай итеп, гражданнар кадастр бәясенә алдан ук төзәтмәләр кертү өчен вакыт,  аларга расланган нәтиҗәләрне яңадан карау өчен комиссиягә мөрәҗәгать итүдән яки аларны суд тәртибендә дәгъвалаудан котылырга мөмкинлек бирә. Күчемсез милекнең билгеле бер кадастр бәясен төзәтүнең мондый системасының уңай ягы дип  чыгымнар кимүне атарга мөмкин», - дип нәтиҗә ясады Антон Самойлов.