«Бөтендөнья су көне яки Бөтендөнья су ресурслары көне»

22 март-әйләнә-тирә мохит һәм җәмгыять үсеше өчен су ресурсларының гадәттән тыш әһәмияте турында кешелеккә искәртүнең уникаль мөмкинлеге булып тора.

2021 елгы Бөтендөнья Су ресурслары көне темасы-суның кыйммәтен тану

Җирнең икътисади үсеше һәм үсеп баручы халкы тормыш өчен сәнәгать һәм авыл хуҗалыгын күбрәк таләп итә, алар да үз эшләре өчен күбрәк су таләп итә. Климатның үзгәрүе шулай ук су ресурсларының пычрануын арттыра.  Су ресурсларын бүлгәндә, җәмгыять кешеләрнең фикеренә колак салмый.

Безнең суга мөнәсәбәтебез, мөмкин булган ресурслар белән эш итүебез һәм аларны халык арасында бүлүебез, суыбызны ничек бәяләвебезне күрсәтә. Суның кыйммәте аның бәясенә караганда күпкә югарырак. Суның әһәмияте көндәлек тормыш, мәдәният, сәламәтлек саклау, мәгариф, икътисад һәм әйләнә-тирә мохитне саклау өчен бәяләп бетергесез. Бу компонентларның берсен дә онытсак та без бу бәһасез ресурска хәвеф яный.

Су кыйммәтенә 5 караш

1.Су чыганакларының кыйммәте — табигый су ресурслары һәм экосистемалар

Бөтен су экосистемаларда. Без үз ихтыяҗларыбыз өчен кулланган бөтен нәрсә иртәме-соңмы барлык пычранулар белән бергә әйләнә-тирә мохиткә кире кайта. Су әйләнеше-иң мөһим "экосистемалы хезмәтләрнең" берсе, һәм безнең иң мөһим бурыч-су ресурсларының чисталыгын һәм корылык яки су басу кебек табигый бәла-казаларга тотрыклылыкны тәэмин итү.

1. Су инфраструктурасының кыйммәте — саклау, чистарту, су белән тәэмин итү

Су инфраструктурасы  кирәкле җиргә су бүлүне һәм аны илтеп җиткерүне тәэмин итә. Моннан тыш, кулланылганнан соң су чистартыла һәм табигатькә әйләнеп кайта. Системаның торышы канәгатьләнмәслек булганда, бу социаль-икътисади үсешкә һәм әйләнә-тирә мохиткә бер үк төрле куркыныч яный. Инфраструктураны бәяләү, гадәттә, барлык чыгымнарны, аеруча социаль һәм әйләнә-тирә мохит белән бәйле чыгымнарны үз эченә алмый. Аларның барысын да тарифлар хисабына сатып алу мөмкин түгел диярлек.

3.Су белән тәэмин итүнең кыйммәте-эчәр су, санитария һәм башкалар

Йорт хуҗалыгында, мәктәпләрдә, эш урыннарында һәм сәламәтлек саклау системасында суның роле кискен. Су белән тәэмин итү, санитария һәм гигиена халыкның сәламәтлеген ныгыту өчен кирәк, бу пандемия чорында аеруча мөһим. Бу хезмәтләр шулай ук бюджеттан финанслана, әмма мондый финанслау, гадәттә, ул инде булган районнарда үсеш алмаган инфраструктура яки керем дәрәҗәсе түбән булган районнарда шартларны яхшырту урынына сыйфатлы су белән тәэмин ителешне тәэмин итәргә ярдәм итә

4.Җитештерү, җәмәгать тормышы өчен суның кыйммәте-авыл хуҗалыгы, энергетика, сәнәгать, бизнес һәм эшкә урнашу

Авыл хуҗалыгы барыннан да күбрәк су таләп итә һәм экосистемаларны деградацияләүгә зур өлеш кертә. Су азык-төлек куркынычсызлыгы өчен бик мөһим булса да, аның кыйммәте, гадәттә, файдаланылган күләмнәргә һәм матди табышка карата гына карала. Башка бик күп аспектлар - туклануны яхшырту, керем алу, климат үзгәрешләренә тотрыклылыкны тәэмин итү һәм миграцияне киметү - шулай ук су бәясендә исәпкә алынмый.

5.Суның социаль-мәдәни аспектлары - рекреацион, мәдәни һәм рухи факторлар

Су безне иҗади, дини һәм иҗтимагый кичерешләр аша берләштерә ала. Су пейзажлары безгә тынычлык һәм канәгатьлек китерә ала. Су-теләсә кайсы культураның бик мөһим өлеше, һәм аның кыйммәтен бу аспектта исәпләп чыгару бик кыен. Кагыйдә буларак, суны аның социаль-мәдәни яки экологик кыйммәтенә бернинди игътибар да итмичә, бары тик җитештерү ресурсы яки керем чыганагы буларак кына карыйлар.

Игълан ителгән теманы истә тотып, 2021 елгы кампания һәрберебез тормышының төрле аспектларында әһәмиятле булган су турында социаль медиаларда глобаль ачык фикер алышудан башланды.

Фикер алышуның максаты-һәркем өчен кыйммәтле ресурсны саклау өчен бөтен дөнья буйлап һәм төрле контекстларда кешеләрнең суны ничек бәяләү картинасын алу. Кампаниянең төп мотивы-кешеләрне аларның шәхси тарихлары, фикерләре һәм су мөһимлеге белән бәйле кичерешләре белән уртаклашырга илһамландыру:

Су һәркемгә кирәк, әмма һәр кешенең тормышында ул үз ролен уйный.

Сезнең көндәлек тормышыгыз, тирә-як мохитегез, мәдәни традицияләр һәм әйләнә-тирә мохитегез өчен су нинди әһәмияткә ия?

• Торак, мәктәп һәм эш урыннары өчен су-сәламәтлек, гигиена, лаеклы тормыш һәм нәтиҗәле эш һәм укыту дигән сүз.
• Мәдәни һәм дини үзәкләр өчен су бөтен дөнья, җәмгыять һәм үз-үзе белән бердәмлекне символлаштыра.
• Табигатьтә су тынычлыкны һәм гармонияне символлаштыра ала.

Безнең көннәрдә су ресурсларына халык үсеше, авыл хуҗалыгы һәм сәнәгать ихтыяҗларының артуы, климат үзгәрү нәтиҗәләре белән даими куркыныч яный. Тормышыбызда су уйнаган рольләрнең бөтен төрлелегенә тиешле игътибар биреп, без аның әһәмиятен дөрес бәяли һәм иң кыйммәтле ресурсыбызны — чиста суны саклау буенча тиешле чаралар күрә алачакбыз.

Ел саен 22 мартта су запасларын саклау белән бәйле проблемаларга җәмәгатьчелек игътибарын  җәлеп итү өчен Бөтендөнья Су көне яки Бөтендөнья Су ресурслары көне билгеләп үтелә.

Халыкны сыйфатлы һәм җитәрлек күләмдә эчәргә яраклы су белән тәэмин итү – өстенлекле проблемаларның берсе. Сыйфатлы эчәргә яраклы су һәм халыкның сәламәтлеге-үзара бәйләнгән төшенчәләр. Бөтендөнья сәламәтлек саклау оешмасы мәгълүматларына караганда, кеше авыруларының 90% ына якыны сыйфатсыз су куллану, шулай ук көнкүреш максатларында (душ, ванна, бассейн, савыт-саба юу, кием юу һ.б.) әзерлексез су куллану белән бәйле.

Сыйфатлы эчәр су-кеше сәламәтлеге өчен зарарлы катнашмалары булмаган су. Ул иссез һәм төссез булырга һәм аны озак кулланганда куркынычсыз булырга тиеш.

Халыкны сыйфатлы эчәр су белән тәэмин итүдә төрле химик һәм биологик пычратулардан сакланган җир асты суларын куллану дөньякүләм тенденция булды.