ОРВИ һәм гриппны профилактикалау турында
Нинди вируслар була?
Бүген респиратор вирусларның 200дән артык төре билгеле. риновируслар - томауның төп кузгатучылары, аны еш кына "йөз борын яулыклары авыруы" дип атыйлар. Парагрипп кечкенә балалар өчен аеруча куркыныч, чөнки ялган ярманың төп сәбәбе булып тора. Моннан тыш, аденовируслар, респиратор-синцитиаль вируслар, метапневмовируслар, бокавируслар, элек билгеле булган сезонлы коронавируслар бар.
2000нче елларга кадәр коронавируслар гомуми циркуляциядә, еш кына җиңел агым белән ОРВИ китереп чыгарган. 20 ел эчендә коронавируслар белән бәйле ике эпидемия очрагы булган. 2002 елда SARS-CoV атипик пневмония кабына, 2012 елда MERS-CoV Якын Көнчыгыш респиратор синдромы кабынып китә. Якын Көнчыгыш респиратор синдромы белән авыручылар саны берничә илдә һәм хәзер саклана. Әмма Россиядә әлегә кадәр бер генә очрак та теркәлмәгән.
Бер вирус башкасыннан нәрсә белән аерыла?
Респиратор вируслар юкка гына бер төркемгә берләшми, чөнки аларда клиник күренешләр охшаш. Нәкъ менә грипп һәм SARS-CoV-2 үпкәләрне һәм башка органнар зарарлану үзенчәлекләре аркасында искәрмә булып тора.
Еш кына халык ОРВИ га шактый җиңел карый, аны «үзе узачак»гадәти салкын тию дип саныйлар. Тик ОРВИны кузгатучылар авыруның авырлыгы буенча да, мөмкин булган катлаулылыклар буенча да шактый аерылып тора. Авыруның нинди вирусы булуын борын һәм авызга лаборатор тест үткәргәндә генә билгеләргә була. Иң киң таралганы-полимерлы чылбырлы реакция ысулы (ПЦР).
Тикшеренү төгәл диагноз кую белән бергә дөрес дәвалау билгеләргә мөмкинлек бирәчәк. Грипп өчен мөмкин кадәр иртәрәк башларга кирәк булган махсус вируска каршы терапия бар. Моннан тыш, тикшеренү бактериягә каршы терапияне нигезсез куллану кебек киң таралган хатадан котылырга мөмкинлек бирәчәк. Авыруның табигатен мөстәкыйль билгеләмәскә, табибка мөрәҗәгать итәргә кирәк.
Витамин эчәргә кирәкме?
Сәламәт калу өчен дөрес һәм тулы кыйммәтле туклану мөһим. Төп витаминнарны һәм микроэлементларны кеше азык продуктларыннан алырга тиеш. Витаминнарны өстәмә кабул итү теге яки бу нутриентның лаборатор расланган кытлыгы булган очракта кирәк. Шуңа күрә поливитаминнар сатып алганчы, үз рационны яңадан карап чыгарга һәм аны сезонлы яшелчәләр, җиләк-җимеш, балык, тулы бөртекле ярмалар, үсемлек мае белән төрләндерергә кирәк.
Ни өчен гриппка каршы прививка - иң нәтиҗәле чара?
Вакцинация - гриппны кисәтүнең нәтиҗәле чарасы. Ел саен яңа вакцина булдырыла, аңа алда торган эпидемиологик сезонда циркуляциясе көтелә торган штаммалар кертелә.
Бу вирусларны өйрәнү белән ВОЗ эгидасы астында эш итүче гриппны күзәтүнең Глобаль системасы шөгыльләнә. Дөньяның 114 илендә, алар исәбенә Россия дә керә, үз илендә мәгълүмат җыю һәм өйрәнү белән шөгыльләнүче грипп буенча Милли үзәкләр бар. Галимнәр пробалардан вирус бүлеп чыгаралар, аның генетик һәм антиген үзлекләрен өйрәнәләр.
Әмма, башка респиратор инфекцияләре йоктырмас өчен, саклану битлекләрен киеп йөрергә, санитария-гигиена киңәшләрен (кулларны юарга, дезинфекцияләү чараларын кулланырга)үтәргә һәм социаль дистанцияне сакларга кирәк.
Авырулар белән багланышлардан соң, битне һәм кулларны юарга, тамакны чайкатырга һәм борынны изотоник эремә яки эчә торган су белән юарга, күзләр турында онытмаска, битлекне алмаштырырга кирәк.