2022 елның 31 мае - Бөтендөнья тәмәкесез көн (Бөтендөнья тәмәке тартуга каршы көрәш көне)
"Тәмәке сәнәгатенең әйләнә-тирә мохиткә зарарлы йогынтысы гаять зур һәм ул планетабызның болай да ярлы ресурсларына һәм нәфис экосистемасына кирәксез йөкләнеш тудыра.
Табак ел саен 8 миллионнан артык кешене үтерә һәм әйләнә-тирә мохитне җимерә, җитештерү, тарату, куллану һәм куллану калдыкларын үстерү нәтиҗәсендә кешеләр сәламәтлегенә тагын да зур зыян китерә.
2022 елда Бөтендөнья тәмәкесез көн лозунгы - "Табак: әйләнә-тирә мохиткә куркыныч".
Табак тәмәке тартучы организмына һәм янәшәсендәге кешеләргә генә түгел, ә бәлки әйләнә-тирә мохиткә дә йогынты ясый - үстерүдән, җитештерүдән алып, тәмәке тарту калдыклары таралуга кадәр: урманнарны кисү, пар газлары таралу, җирне юк итү. Бу зарарлы гадәттән баш тартуның тагын бер сәбәбе.
Ел саен 8 миллион кешене тәмәке алып китә. Ә бу үлемне булдырмый калырга мөмкин булыр иде.
Бөтендөнья сәламәтлек саклау оешмасы әгъзалары Бөтендөнья тәмәкесез көнен 1987 елда тәмәке эпидемиясенә һәм аның нәтиҗәләренә игътибар җәлеп итү өчен оештырдылар.
1987 елда Бөтендөнья сәламәтлек саклау ассамблеясе 7 апрельдә "Бөтендөнья тәмәкесез көн" дип игълан итәргә өндәгән WHA40.38 резолюциясен кабул итте.
Бу көнне уздырыла торган чаралар тәмәке тартудан баш тартуны популярлаштыруга юнәлдерелгән.
Бу көнне тәмәке тарту мәсьәләләренә бөтен игътибар җәлеп ителде: бу начар гадәт нәрсәгә китерә, үз сәламәтлегең өчен хәвеф-хәтәр булдырмау һәм үз балаларыңны һәм киләчәк буынны саклау өчен нәрсә эшләргә мөмкин.
Тәмәке тарту теләсә кайсы җенес һәм теләсә кайсы яшьтәге кешеләргә зыян сала, еш кына үлем авыруларына китерә. Пассив тәмәке тарту шулай ук куркыныч, бигрәк тә балалар өчен.
Тәмәке тартуга өстәмә итеп - авырулар һәм вакытыннан алда үлем.
Тәмәкенең тискәре йогынтысы турында даими рәвештә балаларга да, өлкәннәргә дә искә төшерергә кирәк.
Тәмәке төтенендә 4000 химик матдә бар, ким дигәндә 250 е кеше өчен зарарлы.
Тәмәке тарту тире, тырнак, чәч торышын начарайта, тешләрне җимерә, авыздан, киемнәрдән килгән күңелсез исләргә китерә. Тәмәке тарту үпкә яман шеше, инфаркт кебек авыруларның үсүе белән турыдан-туры бәйләнгән. Пассив тәмәке тарту вакытында сулана торган икенчел тәмәке төтене сулыш, йөрәк-кан тамырлары системасына тискәре йогынты ясый, инфаркт, йөрәкнең ишемик авыруы һәм үпкә яман шеше үсеше куркынычын арттыра.
COVID-19 пандемиясе фонында тикшеренүләр үткәрелде, алар барышында тәмәке тартучыларның авыруны авыррак формада күчерүләре һәм тәмәке тартмаучыларга караганда, үлемгә дучар ителү куркынычы югарырак булуы исбатланды. Бу факт миллионлаган тәмәке тартучыларны тәмәкене ташларга мәҗбүр итте.
Тәмәке тартудан баш тартыгыз һәм...
20 минуттан соң йөрәк кыскарулар ешлыгы яхшыра.
12 сәгатьтән соң канда угар газының дәрәҗәсе нормальләшә.
2 атнадан үпкәләрнең функциясе яхшыра башлаячак.
1 айдан ютәл кими.
5-15 елдан соң инсульт куркынычы тәмәке тартмаучылардагы кебек үк булачак.
15 елдан йөрәк-кан тамырлары авырулары куркынычы тәмәке тартмаучыларныкы кебек булачак.
Россия Федерациясендә тәмәкегә каршы “Әйләнә-тирәдәге тәмәке төтене йогынтысыннан гражданнарның сәламәтлеген саклау турында”гы 23.02.2013 № 15-ФЗ Федераль законы закон гамәлдә. Бу закон тәмәке төтене йогынтысыннан тәмәке тартучы кешеләрнең хокукларын яклый, тәмәке тартучылар өчен кайбер чикләүләр сала.
Бөтендөнья тәмәкесез көн - тәмәке тартуны ташлау өчен менә дигән сәбәп!
Бөтендөнья сәламәтлек саклау оешмасы сайтында форма-стимул урнаштырылган, аны бүген үк тутырып,тәмәке тартмыйча яңа тормыш башларга мөмкин, хәзер үк!
Нурлат территориаль бүлеге