Гриппны профилактикалау
Татарстан Республикасы буенча Роспотребнадзор Идарәсенең территориаль бүлеге Нурлат, Аксубай, Әлки, Чирмешән районнарында сентябрь башында гриппка каршы вакцина кампаниясе башлануын искә төшерә. Сентябрьдән ноябрьгә кадәрге чор гриппка каршы прививка ясау өчен иң кулай вакыт, чөнки кирәкле иммунитет формалашсын өчен, авыру көчәя башлаганчы 3-4 атна кала прививка ясарга кирәк.
1. Узган ел грипп беләнавырмасаң, гриппка каршы вакцина ясатырга кирәкме?
2021-2022 сезонында Россиядә грипп әйләнеше 2020-2021 сезоны белән чагыштырганда күпкә югарырак иде һәм аның масштабы covid-19 пандемиясенә кадәр күрелгән дәрәҗәгә якынлашты. Тиражда А(H3N2) гриппының абсолют өстенлеге һәм В тибындагы грипп вирусларын һәм А(H1N1)pdm09ны спорадик ачыклау күзәтелде. Быел хәл җитдирәк булырга мөмкин, чөнки яңа А/N3N2 - А/ Дарвин/9/2021 грипп вирусы һәм Victoria В/Austria/1359417/2021 вирусы килер дип көтелә.
Моннан тыш, дөньяда 2009-2010 елларда пандемия китереп чыгарган (А/H1N1/pdm2009) («дуңгыз» гриппы) грипп вирусы штаммнары әйләнештә дәвам итә. Бу куркынычларның берсе санала, чөнки ул бик көчле авыруга һәм вируслы пневмониягә китерергә мөмкин.
2022 елда көньяк ярымшарына грипп эпидемиясе иртәрәк-апрель урталарында ук килде. Россиягә дә октябрьдә үк килү ихтималы бар. Грипп сезонында берьюлы ике инфекция — COVID-19 һәм грипп белән авыру куркынычы барлыгын онытмаска кирәк, шуңа күрә сәламәтлегегез турында алдан кайгырту һәм вакытында прививка ясау яхшырак.
2. Быел гриппка каршы вакциналар составына нинди штаммнар керәчәк?
Быелгы вакциналарның штамм составы сизелерлек үзгәрде — тривалентлы вакцинада узган сезон вакцинасына кертелгән өчесенең икесе, тетравалент-ике штамм алыштырылды. Яңартылган вакциналар составына, БСО тәкъдимнәре буенча, киләсе эпидемия сезонында көтелә торган вируслар штаммнарының антигеннары кертелгән: А/N3N2 - А/ Darwin/9/2021 һәм Victoria в/Austria/1359417/2021, А(Н1N1) вирус антигены pdm09 - а/Виктория/2570/2019 үзгәрешсез калды, чөнки 2009 елдан башлап 2009 елда А(Н1N1) Pdm09 пандемик вирусына охшаган штаммнар халык арасында актив әйләнешне дәвам итә.
3. Тривалент һәм тетравалент гриппка каршы вакциналар ничек аерыла?
3 валентлы вакцинага А/H1n1i a/H3N2 типларына, шулай ук Victoria яки Yamagata сызыгындагы А тибындагы грипп вируслары антигеннары керә. Билгеле булганча, бер линиядә грипп вирусына каршы вакцина кросс яклавын һәм икенчесеннән тәэмин итә ала. Соңгы елларда Victoria линиясе тривалент вакциналар составына керә. Аерым эпидемия сезоннарында Yamagata линиясендә грипп вирусларының әйләнеш штаммнарының яртысын тәшкил итә башлаганга күрә, составына А/H1N1 һәм А/H3N2 тибындагы грипп вирусларының антигеннарыннан тыш, дүртвалентлы вакциналар эшләнде, берьюлы ике линиядә типтагы грипп вируслары - Victoria яки Yamagata. Мондый ышанычлы вакцина грипптан саклый дип санала. Ләкин бу эпидесон Yamagata линиясенең өстенлеген фаразлый, шуңа күрә тривалент вакциналар шулай ук эффектив булачак.
Безнең сәнәгать җитештерә торган, нәтиҗәле һәм куркынычсыз барлык Россия гриппка каршы вакциналар ел саен аларның составы Төньяк ярымшар өчен гриппка каршы вакциналар составы буенча киләсе эпидсезонга яңадан карала. Быел 4 валентлы вакциналарда A/Victoria/2570/2019 (H1N1)pdm09-охшаш вирус яки A/Wisconsin/588/2019 (H1N1)pdm09-охшаш вирус; a/Darwin/9/2021 (H3N2)-охшаш вирус, B/Austria/1359417/2021 (в/ Victoria линиясе)-охшаш вирус
B/Phuket/3073/2013 (B/Yamagata линиясе) - охшаш вирус.
3 валентлы вакциналарда A/Victoria/2570/2019 (H1N1)pdm09-охшаш вирус яки A/Wisconsin/588/2019 (H1N1)pdm09-A/Darwin/9/2021 (H3N2) антиген бар-B/Austria/1359417/2021 (в/ Victoria линиясе) шундый ук вирус.
4. Әгәр мин гриппка эпрививка ясатсам, коронавирус белән авырмыйммы?
Алар төрле инфекцияләр һәм төрле вируслар. Грипп һәм covid-19дан саклану өчен коронавирустан да, грипптан да прививка ясатырга кирәк. Әгәр дә Сез гриппка каршы прививка ясаткан булсагыз, коронавирустан прививканы бер айдан соң алырга кирәк. Онытмагыз,бер үк вакытта грипп һәм covid-19 инфекциясе сулыш инфекциясенең авыррак формаларына китерә һәм үлем куркынычын арттыра. Грипп һәм COVID-19 дифференциацияләү еш кына авыр, бу лаборатория диагнозын раслаганчы дөрес булмаган дәвалау тактикасына китерергә мөмкин. Бу патологиясе булган кешеләр өчен аеруча куркыныч.
5. Грипп һәм covid-19 берьюлы (бер көн) прививка ясатырга мөмкинме? COVID-19 вакцинасын алган кешегә нишләргә? Бер прививка да ясарга өлгермәгән кешегә нишләргә?
Гриппка һәм covid-19га бер көнне прививка ясатырга мөмкин. Әгәр бер инфекциядән генә ясалса, икенчесенә ким дигәндә йогышлы авырулардан тулы иммунитет булдыру өчен бер айдан соң прививка ясатырга кирәк.
6. Гриппка һәм пневмониягә бер үк вакытта прививка ясатырга мөмкинме (бер көнне)
Әйе, риск төркемнәренә грипп һәм пневмококк прививка (мәсәлән, картларга) бер көнне ясатырга мөмкин.
7. Гриппка каршы беренче чиратта кемгә прививка ясатырга кирәк?
Гриппка, барыннан да элек, әлеге инфекциянең авыр агымы буенча риск төркеменә керүчеләрне прививка ясарга киңәш ителә. Милли прививкалар календаре буенча, бу контингентка 6 айдан соңгы балалар, 1-11 сыйныф укучылары; профессиональ белем бирү оешмаларында һәм югары белем бирү оешмаларында укучылар; аерым һөнәрләр һәм вазыйфалар буенча эшләүче олылар (медицина һәм мәгариф оешмалары, транспорт, коммуналь өлкә һәм хезмәтләр күрсәтү өлкәсе хезмәткәрләре); вахта ысулы белән эшләүче затлар, дәүләт чиге аша үткәрү пунктларында хокук саклау органнары һәм дәүләт контроль органнары хезмәткәрләре; социаль хезмәт күрсәтү оешмалары һәм күпфункцияле үзәк хезмәткәрләре; дәүләт граждан һәм муниципаль хезмәткәрләр; йөкле хатын-кызлар; 60 яшьтән өлкәннәр; дәүләт граждан хезмәтендә хәрби хезмәткә чакыру; хроник авырулар булган кешеләр, шул исәптән үпкә авырулары, йөрәк-кан тамырлары авырулары, метаболик бозулар һәм симерү белән авыручылар керә.