Мәктәп укучысының сәламәт туклануы һәм ата-аналар контроле
Балаларның сәламәтлеген саклау һәм ныгыту – Россия Дәүләт сәясәтенең мөһим аспекты, шул исәптән санитар-эпидемиологик иминлекне тәэмин итү һәм бу өлкәдә дәүләт контроле. Шул ук вакытта, илебезнең теләсә кайсы гражданы җәмәгать контролен оештыруда катнашырга һәм балаларның сәламәт һәм имин туклануга хокукларын тәэмин итү буенча мәктәп администрациясе эшен бәяләргә хокуклы. Шул максаттан Роспотребнадзор тарафыннан балаларны тукландыруга мондый контрольне ничек дөрес оештыру турында аерым методик тәкъдимнәр эшләнде (МР 2.4.0180-20).
Мондый контроль үзенчәлеген аңлау мөһим. Бер яктан, балалар мәктәптә сәламәт кайнар туклану алырга һәм сәламәтлекне саклау өчен мөһим булган бу аспектны исәпкә алып, белем бирү оешмасы үз укучыларының туклануын оештыру буенча мәҗбүри таләпләрне төгәл үтәргә тиеш. Бу өлкәдә дәүләт контроле милли һәм дәүләтара (ЕАЭС) законнар кысаларында гамәлгә ашырыла.
Тикшерүләр үткәргәндә дәүләт инспекторы бик күп күрсәткечләргә бәя бирә, шул исәптән биналарның, азык-төлек блогы җиһазларының, савыт-саба, хезмәткәрләрнең сәламәтлек торышына һәм шәхси гигиенасын контрольдә тотуга, юу-җыю һәм өләшү тәртибенә, аш-су әзерләүгә, туклану режимын оештыруга.
Азык-төлек матдәләренә гигиеник нигезләнгән физиологик ихтыяҗ нормаларын һәм сәламәт туклану принципларын исәпкә алып, балалар менюсына катгый норма бирелә. Туклану оешмасына мондый бәя аерым квалификация бирүне, шулай ук лаборатор тикшеренүләр һәм башка экспертизалар үткәрүне таләп итә.
Әлбәттә, ата-аналар үзләрен өстәмә квалификация белән алыштырырга яки лаборатория экспертизалары үткәрергә тиеш түгел, әмма алар бәяләргә мөмкин:
• реаль әзерләнә торган ризыкларның расланган менюга туры килүе
• ашханәнең санитар-техник торышы
• мебель, ашамлыклар торышы, салфеткалар һ. б.
• балалар өчен шәхси гигиена шартлары
• азык-төлек блогы хезмәткәрләренең санитар киеменең торышы
азык-төлек блогында булырга тиешле продуктларның сыйфатына һәм куркынычсызлыгына лаборатор-инструменталь тикшеренүләр булу (продукциянең туры килүе турында тикшеренү беркетмәләре, декларацияләр, махсуслаштырылган продуктлар өчен дәүләт теркәве турында таныклык һ.б.)
Аш бүлмәсендә тәкъдим ителгән ашаудан баш тарту яисә ашап бетермәүнең сәбәпләре һәм ашамлыкларның күләме
сайлап алу нәтиҗәләре буенча (аларның ата-аналары яисә башка законлы вәкилләре ризалыгы белән) балаларның ашамлык ассортименты һәм сыйфатыннан канәгать булуы
Ата-аналарга һәм балаларга сәламәт туклану турында мәгълүмат бирү буенча башкарылган эш.
Безнең үзәк балаларның туклануын оештыруны тулысынча бәяләү өчен уңайлы белешмәлек һәм чек-лист эшләде, аны ата-аналар комитетлары куллана ала.
Мондый ата – аналар контроленең мөһим ягы-бу эшчәнлекнең мәктәп администрациясе белән тулы эзлеклелеге. Туклануга җәмәгать контроле уздыру тәртибен, шул исәптән ата-аналарның ашау залына керү һәм бәя бирү тәртибен гомуми белем бирү оешмасының локаль норматив акты белән регламентлаштырырга кирәк.
Кагыйдә буларак, ата-аналар туклану контролен ата-аналар комитеты тарафыннан координацияләнгәндә оештыралар. Ата-аналар арасыннан аерым төркем булдырылырга мөмкин. Кызганычка каршы, еш кына, белмичә, ата-ана контроле процедурасында артык таләпләр бар һәм эшне кыенлаштыра.
Әти-әниләргә ашханә бүлмәләрендә булу өчен шартлар тудыруга аек карарга кирәк. Профессиональ медицина тикшерүләре узарга, шәхси медицина китаплары бирергә кирәк түгел - ата-аналар җитештерү цехларына кермичә, аша залында бәя бирәләр. Ата-ана контролен оештыру ата-аналарның һәм балаларның гади анкеталары рәвешендә, шулай ук гомуми мәктәп комиссиясе эшендә башкарылырга мөмкин (МР 2.4.0180-20 кушымталарын карагыз).
Сәламәт диета принциплары турында белем бирү бу эшнең мөһим ягы булып кала. Методик рекомендацияләрнең 4 бүлегендә фәнни мәгълүматны табарга мөмкин, аны ата-аналарга һәм балаларга сәламәт туклану принциплары турында өйрәткәндә кулланырга кирәк. Визуаль материалларны куллану яхшырак, безнең үзәк сайтында алар махсус бүлектә урнаштырылган.
Балаларның туклануына җәмәгать контроле үткәргәндә, аның максаты-мәктәпнең көндәлек тормышында балаларны тукландыруның ничек оештырылуын ачык бәяләү икәнен аңлату. Мондый контроль нәтиҗәләре мәгариф оешмасы администрациясенә, аны оештыручыга яки туклану операторына, шулай ук Роспотребнадзорга мөрәҗәгать итү белән бергә тапшырылырга тиеш.
Балалар коллективында шәхси туклану оештыру
Һәр бала сәламәт яшәү тирәлегенә һәм сәламәт туклануга хокуклы, шул исәптән туклануны оештыруга шәхси якын килүне таләп итә торган авыруларны исәпкә алып (шикәр диабеты, фенилкетонурия, целиакия, муковисцидоз, азык-төлек аллергиясе). Бу хокук Россия Федерациясе Конституциясе белән гарантияләнә.
Ата-анага баласына шәхси туклану оештыру өчен нәрсә эшләргә кирәк.
Баланы шәхси туклануга урнаштыру өчен оешкан балалар коллективында белем бирү (сәламәтләндерү) оешмасы җитәкчесенә баланың сәламәтлеге буенча туклануны оештыруда махсус (индивидуаль) шартлар тудыру зарурлыгы турында гариза белән мөрәҗәгать итәргә кирәк. Гаризага баланың туклануны оештыруда шәхси якын килүне таләп итә торган авыру булуын раслаучы документлар кертергә кирәк.
Алынган документлар нигезендә мәгариф, сәламәтләндерү оешмасы җитәкчесе, Сезнең белән берлектә түбәндәге мәсьәләләр эшли:
Баланы тукландыру режимы
Кандагы шикәр дәрәҗәсен тикшереп тору һәм инсулин кертү, бигрәк тә туклануны оештыруда, өйдән алып килгән ашамлыкларны һәм продуктларны (шикәр чире булган балалар өчен) ашауда куллану мөмкинлеге
Укыту, сәламәтләндерү оешмасы җитәкчесе сыйныф җитәкчесенә (тәрбиячегә, вожатыйларга) һәм ашханә хезмәткәрләренә хәбәр итә:
* Класста (төркемдә, отрядта) авыру балалар - шикәр диабеты, Селия авыруы, фенилкетонурия, кистик фиброз, азык аллергиясе булу турында
* Балаларны тукландыруны оештыру үзенчәлекләре турында
* Сәламәтлекне начарайту профилактикасы чаралары турында
* Беренче ярдәм чаралары турында.
• Шикәр диабеты булган балалар турында өстәмә рәвештә физик тәрбия укытучыларына хәбәр итәргә, аңа гипогликемия симптомнары, беренче ярдәм чаралары һәм профилактикалау турында өйрәтергә кирәк.
Шикәр диабеты, целиакия, фенилкетонурия, муковисцидоз булган балалар өчен балада булган патологияне исәпкә алып, цикллы меню эшләнә.
Оешмада булган циклик менюга азык аллергиясе булган балалар өчен аңа азык-төлек аллергеннары менюсында булуны булдырмый торган продуктларны һәм ризыкларны алыштыру белән кушымта эшләнә.
Планлаштырылган (циклга) һәм фактик (көнгә) меню, технологик карталар һәм продуктлар белән бергә, мәгариф (сәламәтләндерү) оешмасы сайтында урнаштырырга тәкъдим ителә.
Өйдә китерелгән ризык һәм ашамлыклардан балаларны тукландыруны оештырганда, кирәк:
Азык-төлек һәм ашамлыкларны саклау, төрү һәм маркировкалау тәртибен билгеләү
Азык-төлек (ашамлыклар) саклау һәм аларны җылыту өчен шартлар тудыру, ашау өчен шартлар тудыру
Баланың туклану режимын билгеләү
Тыелган продуктлар турында, төрле авырулар булган балалар өчен азык кабул итү буенча тәкъдим ителә торган җыемнар турында МР 2.4.0162-19 да белергә мөмкин. 2.4. «Балалар һәм яшүсмерләр гигиенасы. Шикәр диабеты һәм туклануда (мәгариф һәм савыктыру оешмаларында) чикләүләр белән авыручы башка авырулар белән интегүче балаларны тукландыруны оештыру үзенчәлекләре. Методик тәкъдимнәр (раслаулар). РФ баш дәүләт санитар табибы 30.12.2019).
Нурлат территориаль бүлеге