ГРАЖДАНАМ РЕКОМЕНДАЦИЯСЕ: Себер түләмәсен профилактикалау

Роспотребнадзор себер түләмәсе - авыл хуҗалыгы һәм кыргый хайваннарының, шулай ук кешенең аеруча куркыныч йогышлы авыруы булуын искә төшерә. Авыру кыска вакыт һәм кискен бара. 

Себер түләмәсе симптомнары: 

- тән температурасы күтәрелү, туңдыру. 
- баш авыртуы. 
- көчле йомшаклык. 
- билендәге авыртулар. 

Инфекциянең керү капкасы урынында гомуми күренешләр белән бер үк вакытта тире күренешләре дә барлыкка килә, аларның төп үзенчәлеге - кара агышлы күгәрекләр булу. 

Инкубацион чор
Берничә көн дәвамында дәвам итә, әмма 8-14 көнгә кадәр озайтылырга яки берничә сәгатькә кадәр кыскартылырга мөмкин.

Формалары
Иң гомуми рәвештә авыруның ике формасын аерып күрсәтәләр: тире һәм генераллаштырылган (уртаклык). Һәр форманың үз төрләре бар. 
Кош формасы өч төрле: карбункуллы, эдематоз һәм буллез. 
Генерализ формасы шулай ук өч төрле: үпкә, эчәк һәм септик. 

Йогыну механизмнары һәм тапшыру юллары: 

-контакт
микроб тышкы япмалар микротравмаларына (тырналган урыннар, ссадиннар, вак киселешләр) эләккән авыру хайван белән турыдан-туры элемтәгә керү, аларның үле гәүдәләрен ярганда, тиресен салдырганда һәм түшне кискәндә.
- аэроген
һава-тузан яки һава-тамчылы юллар белән тормышка ашырыла, чөнки себер таякчыгының споралары чиксез озак саклана һәм сулыш юлларына үтеп керә ала.
- алиментар
җитәрлек күләмдә термик эшкәртелмәгән ит продукциясен кулланганда күзәтелә. Канлы бөҗәкләрне тешләү юлы белән инфекция тапшыру мөмкинлеге бар. 
Кешенең кешедән зарарлануы гадәттә күзәтелми.

Камалышлар һәм нәтиҗәләр
-Баш миенең сүрүләрен яңарту. 
-Баш миенең атасы (баш мие тирәсендәге һәм аның эчендәге пространствода сыеклыкның туплануы). 
-Ашказаны һәм эчәклегендә кан агымы. 
-Эчәклек паркы (эчәклек буенча азык хәрәкәтен туктату һәм аның стенкаларын кыскарту). 
-Эчәклекне яңарту. 
-Корсак куышлыгын яңарту. 
-Үпкәләрне яңарту. 
-Җиңел кан китүләр. 
-Үпкәләр атасы. 
-Кан (артериаль) басымның тормыш белән ярашмый торган күрсәткечләргә кадәр төшүе.

Тире формасы белән очучанлык 2-3% тәшкил итә, генераль 100% ка кадәр (авырулар 2-3 көннән соң йогышлы-токсик шок күренешләрендә һәлак була). 
Кешенең Себер түләмәсенә игътибар итүе организмның яшь, җенес һәм башка физиологик үзенчәлекләренә бәйле түгел; ул йоктыру юллары һәм инфекция дозасы зурлыгына бәйле. 

Профилактика
Кешенең авыруын профилактикалау турыдан-туры хайваннарда себер түләмәсен профилактикалауга бәйле. 
-Элегрәк кабынышлар табылу
-Карантин радиацияле биналар
-Авыру хайваннарны һәм инфекция тапшырырга мөмкин булган предметларны юк итү
-Терлек аулау һәм сөт фабрикаларында тиешле санитар-гигиена чараларын үткәрү.

Һәркем нәрсә эшли ала
- Кыргый хайваннар белән элемтәләрне өйрәнегез
-Кулдан һәм тикшерелмәгән җирләрдән ит продуктлары һәм тире сатып алмасагыз. 

Эш югары йогынтыга бәйле булган затлар өчен эпидемиологик уңайсыз районнарда түләмә түләвен профилактикалауның төп ысулы булып (авыл хуҗалыгы хезмәткәрләре, терлекчелек фермалары, терлекләр һәм ит комбинатлары, тире заводлары, йон юу фабрикасы һәм ит оны һәм сөяк җилеме әзерләү цехлары, табиб-ветеринарлар) вакцинация кала. 
Сау булыгыз!