Кызамык – гомуми интоксикация, лайлач күзләр, йоткылыклар, өске сулыш юллары ягыннан ялкынсыну күренешләр белщн характерлана торган кискен инфекцион авыру.
Кызылча барлыкка китеруче - вирус.
Тышкы тирәлектә тотрыклы түгел: бүлмә температурасында 5-6 сәгать эчендә үлә.
Йогынуның бердәнбер чыганагы - авыру кеше. Вирусның таралуы төчкерү, йөткерү, төкерек тамчылары белән сөйләшкәндә тарала. Әгәр кеше кызылча белән авырмаган яки бу инфекциядән прививка ясатмаган, авыру белән элемтәгә кергәч, инфекция очракларның 100% диярлек була.
Инкубация чоры уртача 9 көн, максималь 21 көн тәшкил итә.
Клиник картинасы
Авыру гомуми интоксикация симптомнарыннан кискен башлана: температура 38°С ка кадәр күтәрелә, аппетит бозыла, сүлпән, баш авыртуы, тынычсызлану барлыкка килә. Авыруның беренче сәгатьләрендә үк бик күп томау, төчкерү, коры, төчкелтем тупас йөткерү кушыла.
Тавыш көчәя, конъюнктивит үсә. Аннары, гадәттә, 13-14 көнгә, колаклар артында, борын аркасында, битләрендә алсу төскә кадәр кызыллык барлыкка килә, ул бөтен йөзенә һәм муенына тиз тарала. Икенче көнне ул тәнендә күренә, ә аннары - кулларында һәм аякларында. Бер үк вакытта гомуми интоксикация һәм катараль күренешләрнең барлык симптомнары да кискен көчәя.
Кызамык авырлыклары
Иң еш очрый торган катлауланулар үпкә, йоткылыклар, конъюнктив ялкынсынуы. Әмма отит һәм энцефалит үсеше мөмкин.
Әгәр дә Сез якиСезнең балагыз авырса, кирәк:
- ашыгыч рәвештә медицина ярдәме сорап мөрәҗәгать итәргә;
- поликлиникага мөстәкыйль йөрмәгез, табибны өйгә чакырыгыз!!!;
- табиб килгәнче туганнар, танышлар һәм башка кешеләр белән минимумга кадәр элемтәләрне өзәргә ;
- соңгы 10-20 көн эчендә барлык элемтәләре турында табибка хәбәр итегез;
- йөткергәндә һәм төчкергәндә, кулъяулыгын яисә салфетканы файдаланып, авызыңны һәм борыныңны томаларга, кулларны сабынлы су белән ешрак юарга;
- сулыш органнарын яклау чараларын куллану (мәсәлән, битлек яки марсул бәйләвеч);
- үз-үзеңне дәвалау белән шөгыльләнмәскә!
Кызамык профилактикасы
Инфекциягә каршы көрәшнең хәлиткеч, үтемле һәм нәтиҗәле ысулы булып вакцинация тора.
Балаларның кызамыкка каршы планлы вакцинациясе, профилактик прививкаларның Милли календаре нигезендә, 12 ай һәм 6 яшендә кабат уздырыла. 18-35 яшьлек өлкәннәр дә чирләмәгән, прививка ясамаган яки тамырга каршы прививка турында мәгълүматы булмаган.
Вакцинация барлык контактта булган, кызамыктан прививка ясау яки үткәндә кичерелгән кызамык турында төгәл мәгълүматлары булмаган авыру кызамык белән бәйләнештә торучыларга кирәк. Кызамыкка каршы вакциналар 20 елдан артык саклана торган ышанычлы иммунитет тудыра. Вакцинация кызакның үсешен кисәтә, хәтта ул эпидемия ситуациясе начарланган вакытта да.