АГРЕГАТОРНЫҢ КУЛЛАНУЧЫЛАР АЛДЫНДА ҖАВАПЛЫЛЫГЫ ТУРЫНДА
1992 елның 07 февралендәге "Кулланучылар хокукларын яклау турында" 2300-1 номерлы Россия Федерациясе Канунына төзәтмәләр, агрегаторның кулланучылар алдында җаваплылыгына кагылышлы, 2018 елның 29 июлендәге "Кулланучылар хокукларын яклау турында" Россия Федерациясе Законына үзгәрешләр кертү хакында" 250-ФЗ номерлы Федераль закон белән кертелгән һәм 2019 елның 1 гыйнварыннан үз көченә керде. «Агрегатор хуҗасы товарлар (хезмәтләр) турында мәгълүмат» төшенчәсе кертелде (алга таба - агрегатор хуҗасы), агрегатор хуҗасының бурычы һәм кулланучы алдында җаваплылыгы билгеләнде.
Агрегатор хуҗасы - электрон исәпләү машиналары өчен программа хуҗалары һәм (яисә) сайт хуҗалары һәм (яисә) Интернет мәгълүмат-телекоммуникация челтәрендәге сайт битләре булган һәм кулланучыга билгеле бер товарга (хезмәт күрсәтүгә) карата бер үк вакытта товарны сатып алу шартнамәсен (түләүле хезмәтләр күрсәтү шартнамәсен) төзү турында сатучы (башкаручы) тәкъдиме белән танышу мөмкинлеге бирүче (үтәүче) һәм сатып алу (башкаручы) белән сату-алу шартнамәсен (түләүле хезмәтләр күрсәтү шартнамәсен) төзү, шулай ук күрсәтелгән товарны (түләүле хезмәт күрсәтүләрне) алдан түләү юлы белән сатучы (башкаручы) белән килешү төзү, шулай ук әлеге товарны акчалата түләү рәвешендә «Кулланучылар хокукларын яклау турында» Законның 16.1 статьясындагы 3 пункты һәм 2011 елның 27 июнендәге «Милли түләү системасы турында» 161-ФЗ номерлы Федераль закон нигезендә.
Шулай итеп, агрегатор хуҗасы төшенчәсе кулланучының товар (хезмәт күрсәтү) турында мәгълүмат алу, заказ рәсмиләштерү һәм аны түләү мөмкинлеге булган мәгълүмати ресурсны (платформаны) билгеләү өчен кулланыла.
Мондый ресурсларның мөһим үзенчәлеге аларның факттагы сатучы (башкаручы) турында мәгълүматның дөреслеге өчен җаваплылыгы.
Кулланучылар хокукларын яклау турындагы законның 9 маддәсенең 1 нче пунктында каралганча, агрегатор хуҗасы кулланучылар игътибарына үзе һәм сатучы (башкаручы) турында түбәндәге мәгълүматны җиткерергә тиеш:
- фирма исеме (исеме);
- урнашкан урын (адресы);
- эш режимы;
- юридик зат төзү турында язуның дәүләт теркәве номеры;
- фамилиясен, исемен, атасының исемен (әгәр булса);
- физик затны индивидуаль эшкуар буларак дәүләт теркәвенә алу турында язуның дәүләт теркәве номеры;
- югарыда күрсәтелгән белешмәләрнең үзгәрүе турында мәгълүмат.
Агрегаторлар хуҗалары югарыда күрсәтелгән оешманы үз сайтында (сайт битендә) Интернет челтәрендә урнаштырырга тиеш. Шул ук вакытта сатучы (башкаручы) турында мәгълүматны агрегатор хуҗасы сатучы (башкаручы) сайтына сылтаманы урнаштыру юлы белән кулланучылар игътибарына җиткерергә хокуклы.
Сатучы (башкаручы) агрегатор хуҗасына үзе турында дөрес мәгълүмат бирергә һәм үз сайтында (ул булса) урнаштырырга тиеш. Мондый мәгълүматка үзгәрешләр кертелгән очракта, сатучы (башкаручы) аңа үзгәрешләр кертелгән вакыттан алып бер эш көне эчендә агрегатор хуҗасына бу үзгәрешләр турында хәбәр итәргә һәм аларны үз сайтында (ул булган очракта) урнаштырырга тиеш. Агрегатор хуҗасы, әгәр күрсәтелгән мәгълүматны урнаштыру агрегатор хуҗасының сайтында (сайт битендә) башкарылса, сатучы (башкаручы) турында мәгълүматны бер эш көне эчендә әлеге үзгәрешләрне кертергә тиеш.
Агрегатор хуҗасы товар турында дөрес булмаган яки тулы булмаган мәгълүмат биргән өчен кулланучы алдында җаваплы. «Кулланучылар хокукларын яклау турында» Законның 2.1 п.2 п. нигезендә агрегатор хуҗасы сату-алу шартнамәсе (түләүле хезмәтләр күрсәтү шартнамәсе) белән сатучы (башкаручы) белән сату-алу шартнамәсе (түләүле хезмәтләр күрсәтү шартнамәсе) төзегән товар (хезмәт күрсәтү) яисә сатучы (башкаручы) турында дөрес булмаган яисә тулы булмаган мәгълүмат бирү аркасында кулланучыга китерелгән зыяннар өчен җаваплы була.
Мөхим! Агрегатор хуҗасы, сатучы (башкаручы) биргән товарны (хезмәтне) үзгәртмәсә, кулланучыга зыянны каплаудан азат ителә (ягъни мәгълүмат сатучының үзе яки хезмәтне башкаручы тарафыннан дөрес күрсәтелмәгән). Мондый очракта кулланучының тулы булмаган яисә дөрес булмаган мәгълүмат нигезендә товар сатуга (хезмәт күрсәтүгә) китерелгән зыянны каплау таләбе турыдан-туры сатучыга (башкаручыга) җибәрелергә тиеш.
«Кулланучыларны яклау турында» Законның 12 маддәсенең 2 пунктында билгеләнгәнчә, сатучы (башкаручы) гомуми кагыйдә буенча түбәндәгеләр җаваплы була: хуҗасы тарафыннан товар (хезмәт күрсәтү) яисә сатучы (башкаручы) турында мәгълүмат агрегаторы тарафыннан бирелгән мәгълүмат нигезендә кулланучы (башкаручы) белән килешүне үтәгән өчен; кулланучыга товарны тиешле сыйфатка тапшыру нәтиҗәсендә бозылган кулланучылар хокукларын үтәгән өчен; тиешле товарның тиешле булмаган товарын шундый товарга алмаштырган өчен. Шул ук вакытта агрегатор хуҗасы һәм сатучы (башкаручы) арасында килешү мондый очракларда җаваплылык агрегатор хуҗасына йөкләнергә мөмкин.
Кулланучылар агрегатор хуҗасына товарга алдан түләүне кире кайтару турында таләпләр куярга хокуклы. Агрегатор хуҗасы бу сумманы 10 календарь көн дәвамында кире кайтарырга тиеш, шул ук вакытта түбәндәге шартлар да бар:
1) кулланучы тарафыннан агрегатор хуҗасының банк счетына алдан түләү кертелгән товар (хезмәт күрсәтү) кулланучыга вакытында тапшырылмаган (яисә хезмәт вакытында күрсәтелмәгән);
2) кулланучы сатучыга (башкаручыга) «Кулланучылар хокукларын яклау турында» Законның 12 нче статьясында 2 пунктында 2.2 п.п. товар тапшыру яисә хезмәтне билгеләнгән вакытта күрсәтү йөкләмәсен бозганга бәйле рәвештә сату-алу (түләүле хезмәтләр күрсәтү) шартнамәсен үтәүдән баш тарту турында хәбәрнамә юллаган.
Товарга (хезмәт күрсәтүләргә) алдан түләү суммасын кире кайтару таләбе белән беррәттән, кулланучы агрегатор хуҗасына сатучыга (башкаручыга) сату-алу шартнамәсен (түләүле хезмәтләр күрсәтү шартнамәсен) үтәүдән баш тарту турында хәбәрнамәнең юнәлешен раслау җибәрергә тиеш.
Әгәр кулланучы яисә кулланучының агрегатор хуҗасы белән башка килешүе шартларында башкача каралмаган булса, сату-алу шартнамәсен (түләүле хезмәтләр күрсәтү шартнамәсен) үтәүдән баш тарту турында сатучыга (башкаручыга) хәбәр итү агрегатор хуҗасына җибәрелергә мөмкин, ул аны сатучыга (башкаручыга) җибәрергә тиеш.
Шул ук вакытта агрегатор хуҗасы кулланучыга кулланучыдан товарны (хезмәтне күрсәтүне) кулланучы тарафыннан товарны (хезмәтне күрсәтүне) кабул итү өчен алдан түләү суммасын кире кайтарудан баш тартырга хокуклы, мондый раслауның күчермәсе агрегатор хуҗасы тарафыннан агрегатор хуҗасы тарафыннан товар (хезмәт күрсәтүләр) өчен алдан түләү суммасын кире кайтару турында таләп алынган көннән алып ун календарь көн эчендә җибәрелгән очракта. Кулланучы агрегаторның хуҗасы тарафыннан тәкъдим ителгән товар кулланучы тарафыннан товар (хезмәт күрсәтү) кабул ителү дәлилләре белән килешмәгән очракта, кулланучы аның тарафыннан товар (хезмәт) өчен алдан түләү суммасын суд тәртибендә кире кайтаруны таләп итәргә хокуклы.