Алкоголь бәйлелеген формалаштыруга йогынты ясаучы факторлар
Алкоголь куллану психологиясе аның сәбәпләре авыруның җенесенә һәм яшенә бәйле рәвештә үзара аерыла. Әмма берничә гомуми фактор бар.
Физиологик. Аларга шатлык гормоны җитәрлек дәрәҗәдә эшләмәү - дофамина кертелергә мөмкин. Кеше күкрәгенә басканда, бу матдә зурая, ул стаканга яңадан тотынырга мәҗбүр итә, эйфория һәм рәхәтлек тойгыларын сынап карарга мәҗбүр итә. Яше дә үз ролен үти: элек спиртлы эчемлекләр куллану башланган саен, авыруның хроник характерга ия булуына өмет арта.
Баш мие җәрәхәтләре. Әгәр дә авыру мондый хәлләрдән интеккән икән, ул шулай ук бу чир белән авырып китү һәм аны тиз арада дәваларга кирәк булу куркынычы бар.
Генетик урнашу. Галимнәр гаиләдә исерткеч эчемлекләр эчкән гаиләдә баланың бөтен "шанслары" да алкоголик булу фактын исбатлаганнар, һәм алар гадәти гаиләләр белән чагыштырганда 5 тапкыр үсә. Бу очракта социаль-психологик фактор аерым әһәмияткә ия, бала башка, аек тормышны күрмәгән, һәм эчүче ата-аналарның гамәлләре нормаль һәм адекват дип саный.
Социаль факторлар. Бигрәк тә бу төркем безнең илдә таралган. Монда сыра, аракы, коньяк, шәраб рекламасы да керә. Әлбәттә, спиртлы эчемлекләрне бөтен җирдә дә күз уңыннан ычкындырырга ярамый, теләсә нинди сәбәп буенча һәм алардан башка да табынны.
Гендер-яшь үзенчәлекләре буенча, алкоголизмның сәбәбе ир-атлар, хатын-кызлар һәм, зур кызганычка каршы, балаларныкы булырга мөмкин. Алкоголь, психология сәбәпләре бу очракта һәркемнең үз сәбәбе.
Практик статистика күрсәткәнчә, ир-атлар әлеге авырудан гүзәл затлар һәм балалар белән чагыштырганда күпкә ешрак интегә.
Йомшак җенес вәкилләре эчкечеләргә күпкә сирәгрәк булуга карамастан, алар шактый тизрәк языла. Психология позициясеннән хатын-кызлар авыруының алшартлары эмоциональ өлкәдә ята.
Үсмерләр эчә башлаган төп факторлар төркеме - социаль һәм психологик моментлар. Нигездә, аларга түбәндәге нечкәлекләрне кертергә мөмкин:
- олылар ягыннан кирәкле карау булмау;
- гаиләнең бер яисә берничә эчүче әгъзасы булу;
- әтисе яки анасы тарафыннан артык басым һәм опека;
- яшьтәшләренең күз алдында тормышка ашыру омтылышы.
Бу очракта психологик ярдәм авыруның башлангыч стадиясендә башланырга тиеш, чөнки балалар һәм яшүсмерләр гадәттә өлкәннәр белән чагыштырганда тизрәк йоклый. Бу авыруның үзенчәлеге шундый.
Татарстан Республикасы Дәүләт алкоголь инспекциясенең Чистай территориаль органы