Шикәр диабетын профилактикалау
Татарстан Республикасы буенча Роспотребнадзор Идарәсенең Нурлат территориаль бүлеге ел саен 14 ноябрьдә Бөтендөнья диабетка каршы көрәш көне билгеләп үтелүен искә төшерә. Халыкара диабет федерациясе, Бөтендөнья сәламәтлек саклау оешмасы ярдәме белән, бу датаны 1991 елда рәсми рәвештә раслау инициативасын кертә.
Шикәр диабет-халыкның инвалидлыгына китерә торган өч авыруның берсе.
Бөтендөнья сәламәтлек саклау оешмасы фаразлавынча, диабет 2030 елга үлем сәбәпләре арасында җиденче урында торачак.
Диабет - җитди хроник авыру, ул ашказаны асты бизенең җитәрлек күләмдә инсулин җитештерүе бозылу нәтиҗәсендә яки организмның үзе җитештергән инсулинны куллана алмавы нәтиҗәсендә барлыкка килә.
Инсулин-кандагы шикәр яки глюкозаны көйләүче гормон.
Диабетның 2 төп төре бар - 1 һәм 2. Бу 2 авыру, аларда организмда инсулин җитешсезлеге күзәтелә. Әмма шикәр диабетының уртача формалары да бар, ә йөкле хатын-кызда барлыкка килгән диабет гестацион дип атала.
Авыру нәселдән килә. Аеруча симез кешеләр аңа бирелүчән.
Диабетның гомуми билгеләре:
- Төнге сәгатьләрдә сусау һәм сидекнең артуы;
- Тире катламының корылыгы;
- Даими ачлык хисе, тән авырлыгының аңлашылмаган кимүе;
- Икроножный мускулларны көзән җыеру, аякларда йөкләү һәм йокысызлык;
- Күрү сәләте бозылу;
- Тире һәм лайлалы җенси органнар кычыту;
- Зәгыйфьлек, алҗаганлык, хроник ару;
- Яраларны начар дәвалау;
- Кабатланучы сидек юллары инфекциясе.
Бу авыруга шик булганда, табиб пациентны түбәндәге күрсәткечләр дәрәҗәсен билгеләүче анализлар тапшыруга җибәрә:
- кандагы шикәр дәрәҗәсе;
- сидектә шикәр дәрәҗәсе.
Диабет авыру үсешенә берничә фактор йогынты ясый, алар арасында:
- симерү һәм артык авырлык,
- физик активлык булмау,
- начар гадәтләр,
- сәламәт булмаган ашау.
Әлеге куркынычлар 45 яшьтән өлкәнрәк кешеләрдә сизелерлек арта.
Сәламәт яшәү рәвешен саклау буенча гади чаралар икенче тип диабетын профилактикалау яки кичектерү өчен нәтиҗәле булып чыга. Икенче төр диабетны кисәтү һәм аның катлаулануларын кисәтү өчен ниләр эшләргә кирәк:
тәннең оптималь авырлыгын сакларга;
физик яктан актив булырга (көндәлек физик күнегүләр шикәр чире белән авыруның куркынычы дәрәҗәсен киметә);
сәламәт туклануга таянырга һәм углеводлар (шикәр һ. б.) һәм туендырылган майлар куллануны киметергә;
тәмәке тартудан тыелыгыз;
ай саен кан глюкозасы дәрәҗәсен контрольдә тоту (6,1 ммоль/лдан артык буш ашказаны-табибка мөрәҗәгать итү өчен сәбәп);
табиб күрсәтмәләрен үтәгез.
Атнага биш тапкыр 30 минут күнегүләр плюс сәламәт диета, диабет куркынычын 58 % ка киметергә мөмкин
Авыруның беренче билгеләре булганда, шунда ук табибка мөрәҗәгать итәргә кирәк.
Баланслы рацион төзү һәм диабет үсешенә каршы тору турында иң актуаль һәм ышанычлы мәгълүмат сәламәт туклану.рф Роспотребнадзорның порталында бар.
«Сәламәт туклану мәктәбе» нең уку бүлегендә видеолекцияләр һәм белем бирү программалары, диабетны профилактикалау һәм сәламәт авырлыкны саклау өчен баланслы рацион төзү буенча экспертлар киңәшләре урнаштырылган. Укучылар белән бергә оештырылган «Тәмле һәм сәламәт азык китабы» бүлегендә әйдәп баручы шеф-поварларның рецептлары һәм мастер-класслары урнаштырылган, шул исәптән, кандагы шикәр дәрәҗәсен күзәтергә кирәк булганнар өчөн дә. «Россия туклану картасы» ның яңа бүлеге ачылды, ул илебезнең зур территориясендә ничек тукланулары турында мәгълүмат бирә, шунда ук илнең төрле төбәкләрендә алиментар авыруларның, шул исәптән шикәр диабетының таралуын күрергә мөмкин.
Моннан тыш, порталда "4 сезон - сәламәт кеше тәлинкәсе" уникаль күпфункцияле платформа эшли, анда һәркем бушлай шәхси туклану программасын сайларга, тренировканы сайларга яки экспертка сораулар бирергә мөмкин. Бүген үк илнең барлык халкына авырлыкны киметү яки тоту өчен 50гә якын программа бар. Программалар сәламәт кешеләр өчен генә түгел, шулай ук төрле авырулары булган, шул исәптән кандагы шикәр күләме югары булган кешеләр өчен дә каралган. "Азык-төлек ФИЦ, биотехнологияләр һәм азык-төлек куркынычсызлыгы" ФГБУН белгечләре һәм экспертлары, Роспотребнадзорның лаборатория тикшеренүләренә таянып, программаларны җентекләп эшләделәр.